| K kald og varsel ákall og varningur kammeradvokat kamarsløgfrøðingur kancellistil embætisstílur, knortulutur málstílur kapital høvuðsstólur, fæfeingi, ogn kapitalforsikring fæfeingistrygging kapitalindskud fæfeingisíløga kapitiøst spørgsmål hugtøling. Slíkar hugleiðandi spurningar, sum seta at spurdi longu hevur ájáttað tað, sum nú verður spurt, tó at tað ikki er so, eru ... sum hugtølandi kaplak %-partur av ársvinningi skipsins, sum hjá summum skiparum er partur av lønini kapre taka ólógliga ella hertaka skip ella flogfar kapring ólóglig skips- ella flogfarstøka, skips-, flogfarshertøka karakteristik eyðkenni karensdag karenstid bíðingartíð til lívstrygging ella dagpeningaskipan tekur við kartel semja millum virkja til tess at minka um kapping í vinnuni kartel 1) semja millum vinnuvirki um onga kapping ella minni kapping sínámillum, sbr. trust viðmerking fyri trygdar sakir, t.d. í sáttmála til tess at sleppa undan ógreiði og óvissu kaskoforsikring skrokktrygging kassation úrgildiseting, ónýting, afturreking (merkir at hægri rætttur ógildir dómsúrslit hjá lægri rætti, tí tað er ikki eftir lógini) kassekredit kassaborg
kassemangel kassatrot kastration gelding kausalitet orsakasamband; sí eisini avgerandi fyritreyt og sambæri kausalitetsreglen orsakareglan. ¥ summum tryggingarmálum er spurningurin um orsakasamband millum ívantandi ella óbeinu frágreiðing tryggingartakarans, tá ið trygging var teknað, og skaðatilburðin. - Sjóvá - og aðrar flutningstryggingar - leggja, tá ið til gjaldingar kemur, dent á, um hin skeiva fyritreyt hevur verið orsøk til, ella í hvønn mun hon hevur verið atvold til, at skaðatilburðurin gjørdist. Aðrar tryggingar nýta lutfalsregluna, sí hana kaution borgan kautionsbevis borgsanarváttan kautionsforsikringsbidrag borgsmannatryggingargjald kendeligt vituligt, væl hugsandi.Tað hevur ikki ongan týdning í avtalu- og sáttmálaspurningum, hvørt annar parturin visti ella átti at hugsa sær til, hvat hin legði dent á kendingsbogstaver kunningarbókstavir skipa (bákub.) kendelse úrskurður kendskab til sagen kunnleiki um málið, skil á málinum kendsgerning sannroynd kildeskat kelduskattur
klage klaga klageren klagandi klageret, den særlige hin serligi klagurætturin klarering havnaavgreiðsla hjá skipum klassifikationsselskaber klassingarfeløg, klassar (hesi feløg eru sjálvsognarstovnar í summum londum og er endamál teirra at góðkenna og hava eftirlit - frá gamlari tíð mest við skipum, sama um tey standa í gerð ella eru í rakstri. Okkara mest brúktu klassar eru: Norsk Veritas, Lloyds í London, Bureau Veritas í París klient viðskiftafólk klientkonto viðskiftakonto málaførslumanna klausul sertreyt, fyrivarni, tilskilan, avmarkandi viðmerking í annars bindandi skjølum klokkeslet tíð á degi kodeks lógbók kodificere at samskipa lógir og rættarreglur kodifikation slík samskipan kognatar ætt frá somu, men ikki allan vegin í kalllegg, sí harafturímóti: agnatar kollega lagsbróðir kollegiale regler lagsbrøðrareglur kollegiale retter samdómararættir kollegialsystem samræðisskipan, sum t.d. Føroya landsstýri; sí harafturímóti ráðharraskipan
kollektiv forsikring fjøltrygging. Hetta er samtrygging undir einum, sum verður í gildi trygginarskeiðið út, um enn tey einstøku tryggingarevnini skifta kollektiv fuldmagt fulltrú hjá fleiri, so at tey fáa ikki bundið fulltrúagevan uttan øll saman kollektiv kriminalitet brotsligur felagsskapur, felagsskapur brotsmanna kollektiv prokura álitisfulltrú hjá fleiri, so at tey fáa einki gjørt uttan saman kollektiv signatur felags undirskrift, tá ið fleiri saman skulu skriva undir fyri haldils- ella annað vinnuvirki kollektive aftaler avtalur, tá ið fleiri eru minst í øðrum partinum, t.d. vinnuveitandi vinnufeløg kollektive enheder samtøkur kollektive overenskomster sáttmálar felaga kollision samanstoytur kollision mellem love ósamsvar millum lóga kollisionsnorm rættarreglur um, hvør av fleiri rættarreglum, sum svara ikki saman, skal galda kollusion samspæl hjá skuldsettum sínámillum ella við vitni, um hvussu frágreitt skal verða í revsimáli ...... arrest varðhald fyri tálm... andvirkan, tá ið skuldsetti vil fjala slóðina eftir brotsverkið, beina burtur próvlutir, ella hann vil ávirka onnur og á tann hátt spilla fyri revsimálinum kombinere sameina
kombinationsdom kommanditist óábyrgur íognari kommanditselskab samløgufelag, har summir íognarar eru persónliga bundnir við øllum, teir eiga, fyri felagsins skuldir, ein fyri allar og allir fyri ein, aðrir bert við tí, teir hava sett í felagið kommanditaktieselskab samløgupartafelag, t.d. samløgufelag, har eingin luttakari uttan tað luttakandi partafelagið er bundið av samløgufelagsins skuldir við øðrum enn tí, hvør hevur sett í samløgufelagið. Tað luttakandi partafelagið er harafturímóti heft av øllum skuldum samløgufelagsins við øllum sínum partapeningi kommet frem framkomið (um framboð, góðtøku ella synjan) kommet til kundskab kunnugt (um framboð, gó ;ðtøku ella synjan)
kommission nevnd; umboðssøla kommissionær søluumboðari (selur fyri umboðsgevarans rokning) kommisivdelikt óeginligt óvirknisbrotsverk ella undanlátsbrotsverk. Hetta er tá ið brotsverkið er soleiðis háttað, at tað fæst framt við virkni og/ella óvirkni, undanláti kommittent sølveðarættaruumboðsgevari kompensation mótrokning, sí: til modregning kompetence málsræði, málsføri komplementar ábyrgur íognari komplot samansvørjing kompulsiv tvang noyðing, noyðsla (hóttanartvingsul) komputabel samanleggjandi og mótroknandi (krøv sama slag, eitt nú peningingakrøv) koncentrationsmaksime = eventualmaksime miðsavningarregla koncerner felagakimbil (ofta at eitt felagið eigur meirilutan í einum ella fleiri øðrum, sí móður- og dótturfeløg) koncession loyvi, kanska einkarloyvi, helst frá tí almenna til einstaklingar at reka vinnuligt virki koncessioneret selskab loyvishavandi felag
koncipistreglen tulkingarreglan tann, at tá ið sáttmáli ella avtala millum parta skal verða tulkað, eigur tulkingin at vera tí til fyrimunar, sum ikki hevur sett avtaluna saman kondemnabelt ónyttuligt, ikki havandi, ov illa farið, ikki loysir seg at gera aftur kondemnation kolldøming (hetta gerst eftir skaðatilburð, tá ið akfar, skip ella aðrar leysar ognir eru so illa farnar, at virði á teimum óafturgjørdum + afturgerðingarkostnaður er meiri enn virði á teimum afturgjørdum. Skrokktryggingin rindar tá tryggingarvirðið móti at ognast vrakið. Virðini verða sett av metingarmonnum ella metingarnevnd. Eftir øðrum sjónarmiðum eisini heimild hjá rætta myndugleika at skipa fyri niðurtøku húsa, um enn íbúgvandi kondemnere kolldøma konferer (cfr.) sí ??? konfiskation inndráttur konfiskere draga inn konflikt ósemja konfrontation konfusion samanrenning, eitt nú tá skuldari og krevjari ella eigari og veðhavari ganga saman í eitt kongebrev kongsbræv kongelig resolution kongalig embætisavgerð, konungsloyvi (rættuligar konungsavgerðir, eitt nú kgl. fyriskipanir og t.d. apotekaraloyvi verða útgivin við meðundirskrift embætismanna. Onnur loyvi t.d. ættleiðingarloyvi, geva embætismenn við kgl. heimild) konklusion (dóms)niðurstøða
konkret faredelikt ítøkt vandabrotsverk konkubinat búfelagi, leysagifta konkurrence af straffebud at velja revsigrein, tá ið fleiri slíkar ráma brotsverkið konkurrencebegrænsninger kappingaravmarkingar konkurrenceforvridning kappingaravlaging konkurrenceklausuler kappingartreytir konkurrerende skadeårsager tá ið fleiri hugsandi orsøkir hvør í sínum lagi velda sama skaða konkurs húsagangur, fíggjartrot konkurs, gå fara á húsagang konkursbo trotabúgv konkursdekret fútarættaravgerð um húsagang konkursens indtræden trotabúabyrjan (frá tí at fútarættaravgerðin er gjørd, sí harafturímóti frestardag) konkursmassen búognin, fæfeingi trotabúins samanlagt konkursnotering tingbókarviðmerking um at eigari fastognar er á húsagangi
konkursorden kravaflokking í trotabúgvi. Lógskipanin er tann, at fyrr enn krøv sum eru fremri í flokki ella uttanflokka, hava fingið sítt, fær einki krav sum er aftari í flokki nakað. Sí í hesum samb.: krøv av óbýttum, framíhjákrøv, vanlig krøv og afturumsett krøv og eisini veð og sjóveð konkursordningen trotabúarrøðini, flokkingin konkursprivilegium framíhjákrøv á trotabúgvi konkursregulering umskipan, sum kemst av trotabúarviðgerðini, serliga tá ið tað kemur til langtíðaravtalur trotamansins við triðjamann konkursrekvirent trotabúarbeiðandi
konkursret trotabúarættur konkurssurrugat trotabúarúrbót ella tiltakstrotaviðgerð er, tá ið kravánarar trotamansins taka til onnur ráð enn húsagang - sí skuldargrið, skuldarsemju og semingsavtøku konnekse atknýtt ella samanknept verða rættarkrøv kallað, sum eru runnin av sama rættarhøvi. Sínámillum verða slík krøv øðrvísi viðgjørd enn krøv, sum ikki hava sama uppruna. Sí í hesum sambandi kravhóping, málspartasameining og revsisamløga konnossement flutningsváttan konnossementansvar flutningsváttanarábyrgd, sí harafturímóti: flutningsábyrgd konservativ arvepagt varðveitandi arvasáttmáli konsignant umboðsgevari (hevur ...) konsignatar umboðsseljari, umboðssølumaður (selur í sínum navni og fyri sína rokning, sí harafturímóti: søluumboðari)
konsignation søluumboð (verður nú nýtt í somu merking sum borgsøluumboð) konsortium samstarvsskipan millum vinnurekandi, sum tó eru hvør sær - um serverkevni ofta torvunnin hjá einum konstatere staðfesta konstaterende dom staðfestingardómur (viðurkenningardómar og fullgerðardómar) konstitueret fyribilssett/ur konstitution setan í støðu; stýrislag ríkis konstitutionel eftir landslóg og stýrislag; ættarílega konstitutive domme stovnandi dómar, t.e. dómar sum broyta rættarstøðuna, sum er, eitt nú hjúnaskilnaðardómar konstruktivt totaltab (= constructive total loss) mettur heildarskaði. Tann peningahædd,sum sjóvátryggingin skal endurbøta skipseigaranum eftir mettan sjóskaða móti at ognast vrakið, tá ið skip er kolldømt
kontant handsøla, "hond í hond søla" kontantvurdering fastognarvirði, tá ið veðskuldin ikki er frá kontekst stílsamband kontinental sokkel meginlandsgrunnur kontinuationsudlæg framhaldsfíggjarnám kontrahent sáttmálapartur kontanthjælp peningahjálp kontantlån handlán kontantpris handsøluprísur kontantvurdering fastognarmeting - veðskuld óansað konto kurant = løbende konto rennandi rokning; javnligar uppgerðir, sum vísa ogn og skuld á rokningini kontokøb rokningarkeyp. Munurin millum rokningarkeypið og vanligt keyp upp á borg er tann, at rokningarkeypið ofta vil vera drúgvari og hvíla á gjøllari avtalu frammanundan, um gjalding, kanska rentu v.m. Lógreglur eru viðvíkjandi báðum keypsluhættum keypara til verndar. ¥ báðum førum fær seljarin tikið ognarfyrivarni kontraanke mótmálsskot
kontrakaution mótborgan. Mótborganarmaður tekur ábyrgd av tí, sum høvuðsborganarmaðurin hevur verið noyddur at gjalda ella aftursóknarkravi hansara kontrakautionist mótborganarmaður kontradiktion mótsøgn, at partur í máli hevur høvi til at gera seg kunnugan við tað sum fram er ført og at taka til máls afturímóti kontradiktoriske princip mótsagnarmeginreglan. ¥ rættargangi - og nakað tað sama er í fyrisitingini - er reglan tann, at partarnir skulu fáa at kenna tað, sum fram er komið, og sleppa at taka til máls um tað kontrakt = aftale sáttmáli = avtala kontraktinteresse sáttmálaendurgjald. Sí: ígildisendurgjald og neisøgið endurgjald kontraktinteresse, negativ sí ígildisendurgjald og neisøgið sáttmálaendurgjald
kontraktlige forpligtelser sáttmálaskyldur kontraktsaffattelse sáttmálagerð kontraktsforhold sáttmálahøvi kontraktsfrihed sáttmálafrælsi kontraktsindgåelse sáttmálabinding kontraktspant sáttmálaveð kontraktsudfyldning sáttmálafylling kontramandering chekafturtøka útgevarans kontrol umsjón, eftiransan konvention millumlandasáttmáli konventionalbod ábyrgdarbót. Tá ið sáttmáli verður gjørdur millum eitt nú arbeisgevara og arbeiðstakara, verður stundum lagt við, at skulu t.d. tíðarfrestir ikki verið hildnar, ella annar svíkur kemur í starvið, sum annar sáttmálaparturin hevur peningamiss av og hin ábyrgd av, tá skal hesin endurbøta sáttmálaparti sínum missin so mikið og á tann hátt, sum partarnir frammanundan samdust um konventionelt sum vant er at vera, siður og venja konvertere skifta um (sí: convertere) konvertering umskifti konverteringslån umskiftslán konvertionelt umskiftandi konvertibilitet umskiftandi
konvertible obligationer lánabrøv, sum tað ber til at skifta um við parta- ella lutabrøv kooperative selskaber samvinnufeløg. Cooperatio merkir samvinna. Hesi feløg eru slíkar samvinnusamtøkur millum manna, sum vilja lætta um hjá teimum, eitt nú tá tað kemur til keypslu korporation yvirkisfelagsskapur korrelat delikt *** korrelatforbrydelser atburðarbrotsverk. Málsliga merkir "korrelattión", at tvær fyrikomingar ella fyribrigdi eru samvirkandi. ¥ brotsmálum er tá meint við brotsgerðina sum slíka øðrumegin og úrslit brotsgerðarinnar hinumegin. Tað ber nú til at býta brotsverkið í 3 bólkar. Atburðarbrotsverkið er fullgjørt, longu tá ið brotsgerðin er framd, sama hvat av henni stendst. Hon er í sjálvum sær revsiverd. Dømi um slík brotsverk eru tey rættiligu undanlátsbrotsverkini og brotsverkið rong frágreiðsla fyri rættinum. Dømi um atvoldarbrotsverk eru manndráp og neyðtøka. Brotsverkið er fullgjørt, tá ið fólkið, sum fyri brotsgerðini er, fær bana, ella neyðtøkan verður framd. Triði bólkurin er tey sonevndu rættarligu atvoldarbrotsverkini, eitt nú blygdarskemd og æruspilling. Brotsverkið verður í hesum førum fullgjørt, tá ið sjálv brotsgerðin, atvoldin, er slík, at hon er nóg mikil til at skemma blygdina ella spilla ærna, tí tað er ilt at siga í hvørjum einstøkum føri, um hetta veruliga er hent kraft, træde i ganga/koma í gildi kredit borgssøla kredit, købe på keypa upp á borg, skriva kreditiv, kreditbrev úttøkuheimild(arbræv) kreditkonsignation borgssøluumboð, sí: søluumboðan og annars umboðssøla, sølufulltrú og handilsfulltrú kreditkøbspris borgssøluprísur kreditkort borgseðil kreditor kravognari, kravánari kreditormora kravánaradrag kreditorudvalg ognaranevnd hjá kravánarum í trotabúgvi, skal ansa umsiting búsitarans; sama er eftir gjaldsteðg ella við semingsavtluviðgerð kreditorskifte kravánaraskifti. Vanliga er kravánara frítt at flyta krav sítt móti skuldara øðrum til handa, uttan so at semja var frá byrjan um, at hetta skuldi ikki vera gjørt, ella skulduviðurskiftini eru so persólig, at tað fer ikki at bera til. ðrvísi er við skuldaraskifti kreditrente renta at gjalda undan gjaldkomudegi, sí harafturímóti: dragurenta kreditsalg borgssøla krig kríggj, stríð krigsansiftelse stríðsíbirting kriminalforsorgen brotsmannaumsorgin, brotsmannaansing kriminalpolitiet brotsmálaløgreglan kriminelle genstande brotslutir kriminalpolitiske hensyn revsipolitisk umhugsni, við revsipol. atliti kriminalregistret revsimálaskráin, áður kallað rigsregistratur. Nú telduviðgjørd meginskrá yvir revsað og brot teirra kriminalretten revsirætturin kriminel lavalder kriterium skilgreining, skilmerking kritik ummæli kronjurist landsstýrisløgfrøðingur kronvidne (king's evidence) skuldsett vitni, sum til tess at sleppa betur sjálvt, gevur seg til at vitna ímóti sínum meðseku krydsende tilbud tilboð á kross verður tað kallað, tá ið tvier seljarar samstundis senda hvør øðrum tilboð um tað sama krydsende udtagelsesret tilluting á kross (tá ið skiftirætturin á skifti millum hjúna letur ávísar ognarlutir falla øðrum hjúnafelagnum í lut, tó at hesin ikki, men hin hevur borið kannuna av somu lutum og vil hava teir at lutast sær á skiftinum krydset check kekkur, sum á framsíðuni hevur tvær javnfjarar strikur (almenn krossing). Er navn móttakarabankans skrivað millum strikurnar, er tað serkrossing krydsforhør móthoyring, tráspyrjing krænke gera seg inn á, skemma, misbjóða krænkelse ágangur, skemming krænkelse af tavshedspligt brot á tagnarskyldu kulance beinasemi, serliga í peningamálum, eitt nú tá ið tryggingarfelag heilt ella lutvíst rindar fyri skaða, tóat felagið ikki man hava rættarskyldu til tess kuld samsystkin kuldlysning ættlýsing kumulation samløga kumulation, objektiv kravasamløga kumulation, subjektiv partasamløga, málspartasameining kundgørelse kunngerð kunstig financiering gjørd fígging kunstnerret listafólkarættur, høvundarættur kuratel umsjón, umsiting, serliga í peningamálum kurator bústjóri í trotabúgvi kurstabslån? kurtage ómaksløn hjá meklarum og, fyri summar avgreiðslur, hjá bankum kutyme handilsbrúk, handilsvenja kvaksalver viðfáningslækni kystbyggelinie byggimark til strandar, t.d. ávísur fráleiki á líkan hátt sum móti alfara vegi, føstum fornminni ella breiðari á kvalificeret forbrydelse fullfíggjað brotsverk kvalificeret forsæt brotsroynd, brotsverk í sjálvari ...
Hetta er, tá ið royndin vendist til fullgjørt brotsverk, um enn annað enn tað, sum byrjanin var til. Dømi: Brotsmaður aftrar seg við at beina fyri tí, hann hevur gjørt seg inn á, men er longu farin so illa við honum, at tað er revsivert sum valdsgerð manni at skaða
kvalificeret forsæt fastur brotsvilji. Ymist er, hvat undir brotsgerðini býr, og revsidómurin kann m.a. verða eftir hesum. Munur er á, um brotsgerðin er umhugsað, fyrireikað, skipað ella fram "í óðum verkum", sí hetta "stakst upp á brotsmannin", tó at tað skerst ikki burtur, at hann tá í løtuni ætlaði tað, hann gjørdi. kvalificeret livsstraf skemdaravrætting. Eitt nú, tá ið brotsmaður verður lamløstaður, áðrenn hann verður tikin av døgum, ella líkið skamfarið kvalificeret majoritet serligur meiriluti, t.d. 2/3 av greiddum atkvøðum (kravt í felagslógum) kvalificeret tilståelse einsvegna ájáttan. Tá ið partur í rættarmáli ásannar málsgrundgeving mótpartsins, og samstundis førir slíkt fram, ið skal veikja framførslu hansara, men sum hann kortini sjálvur hevur próvbyrðina fyri. Dømi: Partur I sigur: Tú lænti á sinni 1000 kr. frá mær. Partur II svarar: So er, men tær eru afturgoldnar, ella t.d. tær 500 fekst tú aftur. kvalifikation eginleiki, førleiki. Løgfrøðiliga verður orðið mest nýtt, tá ið einihvørji rættarviðurskifti verða at avmarka ella allýsa frá rættarligum sjónarhorni. Dømi: Er tað, sum hitt longri livandi av hjúnum fær eftir hitt fyrr deyða, at rokna sum arvur ella búlutur? kvalifikationsakt fyrisitingaratgerð,sum viðurkennir ella frákennir ávísum førleika ella eginleika hjá persóni ella felagsskapi. Dømi: loysn frá borgaraskapi, upptøka í ella striking úr almennari skrá kvalis hvussuleiðis, av hvørjum slag, sí: qualis kvantitative import innflutningsbann ella avmarking
kvasifuldmagt óváttað fulltrú, sí t.d. støðufulltrú kvasiløfter hissinilyfti, atburðarlyfti. Soleiðis er tað at kalla, um nakar bindur seg við atburði sínum, eitt nú um hesin sami hevur ognað sær handilsvøru, men hvørki goldið fyri hana ella lovað at gjalda kvasisáttmáli hissini sáttmáli. Rættarviðurskifti mestsum sáttmálaviðurskifti at rokna, sí: sjálvboðin tænasta, ríkanarkrøv kvinderet konufólkarættur. Rættarreglur viðv. støðu konufólka og tá serliga javnstøðu kvittering kvittan kværulant tingstútur kære kæra - tá ið úrskurðir og aðrar dómsavgerðir, sum ikki eru dómar, verða kærd til hægri rætt kæreren kærandi kæretilladelse kæruloyvi løgmálaráðsins, t.d. tá ið kærufreistin er afturumfarin. Sí eisini: sømdarloyvi og triðjadómsloyvi
køb keyp køb og salg keypsla køb på kredit keyp upp á borg, borganarkeyp købeaftale keypsluavtala købekontrakt keypslusáttmáli. Millum partanna er treytað skeyti at rokna sum keypslusáttmáli, tá ið handilin er um købeloven keypslulógin købesum keypslupeningur køberens ydelse veiting keypara køberet keypsrættur, keypingarrættur kørsel koyring kørselsretning koyringarstevna |